aardewerk

In het Piet Zwart Bruynzeel kastje staat
een verzameling Rörstrand aardewerk,
decor Picknick. Rörstrand is een oude
Zweedse aardewerkfabriek, opgericht eind
18e eeuw, en bestaat nog,hoewel nu wel
onderdeel van de Arabia ittala groep. Het
bekendste en erg gezocht servies is Ost
India, het lijkt niet op Picknick, veel tuttiger.
Picknick is ontworpen in 1956 door
Marianne Westman, toen ze 27 jaar was en
direct van de academie voor vormgeving naar
Rörstrand is gegaan.
Je ziet dan dat wat je zoveel ziet, het
eerste schot is het beste schot. Menig
professor teert nog op de roem van een
ontdekking die hij deed toen hij in de 20 was, zo ook Marianne Westman, beroemd ontwerpster geworden maar niet meer het niveau Picknick geëvenaard. Vaak zie je bij aardewerk dat de vorm door een man is ontworpen en het decor door een vrouw. Picknick is op de markt gebracht van 1956 tot 1968, eerst hadden de potten gekleurde deksels, vanaf 1959 wit met een ronde knop. Ook werd het patroon gevarieerder, en kregen de borden een nieuwe naam, Pomona. We zouden het tegenwoordig een spin-off noemen. De kleuren en gestileerde groenten zijn vaak gekopieerd nooit geëvenaard. Er zit een prachtig ritme in de patronen. Picknick is wellicht het meest gezochte aardewerk van na WOII. Het is dus duur, daarbij komt dat de gebruikszaken zoals, koppen, borden, bekers, soepkoppen, koffie- en theepotten moeilijk te vinden zijn. Verder wordt het in de hele protestants westerse wereld gezocht. Een schaal met deksel kost 30 tot 100 euro, een kop en schotel, als u ze al kunt vinden, kost 35 euro.
Theepot circa 100 euro, koffiepot 175 euro. De prijzen verschillen van land tot land, Nederland is nog enigszins betaalbaar maar lastig te vinden. Prijzen stijgen.

Bekijk Picknick ook in onze gallerie:

Marianne Westman, ontwerpster van onder andere red top, pomona, mon ami, my garden en picknick.

Werkte bij rorstrand van 1950 tot 1970.

Petrus Regout met als symbool de Sphinx heeft 160
jaar voor Nederland gebruiks-aardewerk gemaakt,
goede kwaliteit, redelijke vormgeving, niet
spectaculair maar degelijk, het tijdsbeeld goed
volgend maar zelden bepalend. Een beetje zoals de
HEMA vandaag de dag, of misschien wel Ikea.
Goede modellen, maar eerder goede namakers dan
baanbrekers.
Een eeuw lang, zo van 1870 tot 1970 zal er nauwelijks
een huishouden zijn geweest zonder iets van de Sphinx
aardewerk in huis naast het wandtegeltje in de keuken
of de pispot.
Er zijn wat uitzonderingen die wel baanbrekend
waren, onder andere de schalen en vaasjes van
Wim Visser (1915 - 1977).
Zeer kenmerkend voor die tijd, het amorfe glazuur,
de niervormige borden, de snelle schuine streepjes, het
schijnbaar wat kinderlijke a la de beginjaren van
Cobra en de organisch vormgegeven vaasjes.
Wim Visser had in 1954 en 1955 een eigen atelier bij
de Sphinx en hoewel hij ook internationaal veel lof
oogstte brak Sphinx in ‘55 het experiment af, ik denk
vanwege de prijs. De vaasjes waren wat moeilijker te
maken dan de gewone ronde vaasjes, en hand
beschildering werd ook toen al steeds duurder. Je
hebt vaasjes en schalen in geel, wit, roze en groen, de
laatste twee kleuren heel zacht. Ze hebben onderop
doorgaans een code, bijvoorbeeld 125.z.3006, 125 is
de vorm, in dit geval het niervormige bord, z is de
kleur, wit, y is geel, 3006 is het decor. Het
niervormige bord op de foto heeft als nummer 125.y.a.
A is de code van het streepjes decor. Soms staat er
onder een vaasje WV, dan is die vaas door Wim Visser
zelf geschilderd. Die vaasjes zijn wat meer gezocht,
ik vind echter dat hij zeker niet de meest vaste hand
had, waarom niet zal ik maar in het midden laten.
Een vaasje van Wim Visser doet afhankelijk van de
vorm 50 tot 100 euro, een schaal vanaf 45 euro. Ik heb
niet het idee dat de prijzen omhoog gaan. Visser is wel
heel typerend 50er jaren en dat is niet echt populair
op dit moment.Als u Visser koopt ga dan voor de vaasjes
met als blindmerk een Sphinx.Een blindmerk is een merk
dat je goed ziet als je het vaasje een beetje heen en
weer wiebelt. Vaasjes zonder blindmerk zijn doorgaans
minder verfijnd. Of het zogenaamde B-keus is weet ik
niet, ik denk het wel.
Het blindmerk heeft Regout bij mijn weten alleen
gebruikt voor het werk van Visser.

Bij Goedewaagen zijn ze begonnen met het draaien van pijpekoppen. Maar alras kwamen ze er achter dat wanneer je een grote pijpekop draait en je plakt er een stukje klei aan dat je dan een kopje hebt. En wanneer je een hele platte pijpekop maakt heb je een schoteltje of een bord. Dus namen ze die ook in productie.
Goedewaagen maakte in de begin 20-er jaren mooie vazen, onder andere na de overname van de distel, maar in de jaren 50 kwamen ze niet veel verder dan het draaien van ronde potjes.
Succesvol in de vijftiger jaren was de Fiesta serie ontworpen door Zweitse Landsheer/ de Boer, maar ook zijn er nog oude mallen uit de jaren 20 van van Breukelen gebruikt. Bij Goedewaagen worden verschillende ontwerpen uit verschillende serviezen en tijden door elkaar gebruikt, het decor is de gemeenschappelijke noemer.
Fiesta kent zes pasteltinten dof van buiten glanzend van binnen, men hield in die tijd van die tegenstellingen, hard zacht, warm koud, met daarbij een zwart accent.
Mooi is het in 1960 ontworpen servies athene, lastig te vinden, zie de verkoopafdeling. Het is lindengroen en roomwit in allerlei variaties, bijvoorbeeld voor de helft groen en de andere helft wit, maar ook zijn er theepotten met alleen een groen dekseltje.
Na goedewaagen is Landsheer onder andere directeur geweest van Cor Unum, ook aardewerk, in Den Bosch. Tegenwoordig, in 2008 wordt hij 80, richt hij zich helemaal op het schilderen, een tentoonstelling is in 2008 te zien in het Kruithuis.
Je had van alles van Fiesta, ontbijt en diner servies, allerhande kopjes, gebakschotels en pinda stelletjes, noem maar op.Het was omdat het het niet gedecoreerd moest worden goedkoper te vervaardigen. Mensen konden er net als bij de pasteltinten van Regout / Sphinx ook voor sparen bijvoorbeeld met punten van Goudboon koffie of Driemolen pap.
Het heeft hoge productie aantallen gehaald maar omdat Gouda aardewerk niet het beste aardewerk is is er niet veel van over.
Het is niet super gezocht, dus de prijzen zijn redelijk, 7,50 euro voor een kopje, een beetje afhankelijk welke, 15 euro voor een pinda stelletje, dat soort gematigde prijzen. Beroemd is het peper zout en mosterd stelletje, typerend niervormig van boven, waarde ongeveer 35 euro.

Flora heeft veel typerende jaren 50 producten gemaakt, vooral vaasjes, schalen, en “verjaardagsaardewerk”, gebakstellen, pinda setjes. Bij mijn weten geen diner serviezen, blijkbaar herkenden zij wel de beperkingen van de klei uit de Gouwe.
De vaasjes zijn genummerd, dat is het nummer van de mal waaruit de vaas gemaakt is, en hebben daarnaast een decornaam. Het komt veel voor dat gelijk gevormde vaasjes verschillende decors hebben, vorm en decor vormden blijkbaar niet een onlosmakelijk geheel. Dus je hebt 1002 liane, 1002 tosca, 1002 is de vorm, een driehoekige schaal, met allerlei decors op dezelfde driehoekige schaal.
Gezochte decors zijn Tosca, Artistique, Elite, Zebra, Rumba,
Record met daar onder Capri, Palma, Tango Willy en Liane.
Verder worden allerlei decors met geografische namen, Athene,
Istanboel, ook wel gezocht. Niet gezocht en aan de
straatstenen niet kwijt te raken zijn de paarse, oranje en
witte vaasjes.
Flora vind ik aardig maar niet meer dan dat, het haalt niet het
niveau van Wim Visser of Meydam met de Pinguin serie van
Regina. Daarvoor is het niet authentiek genoeg, teveel imitatie,
te vluchtig ontworpen. Omdat er veel verzamelaars zijn doet
een Tosca vaasje toch gauw tussen de 50 en 100 euro. Als u gaat
verzamelen, mijn tip zou zijn Liane, leuk experimenteel decor,
slierten van koperoxide op witte ondergrond. Niet zo duur als
Tosca Elite en dergelijke, en er is, tamelijk uniek voor Flora, een
relatie tussen decornaamen decor, het decor Liane is gemaakt
voor Tarzan. Flora is altijd gemerkt.
Op de foto een vaasje Capri en Tosca.

Het aardigste flora ontwerp, een zeer gestroomlijnd jampotje in Raymond Loewe stijl

Het uit Boch freres en Villeroy ontstane Villeroy en Boch, Luxemburg/Belgisch, kwam in 1967 met een spectaculair servies op de markt, Acapulco. Zeker voor dit normaal nogal traditionele bedrijf bijzonder.

Het decor is ontworpen door wederom een mevrouw, de vorm van een servies lijkt een mannenzaak, het decor, de schmink, een vrouwenzaak, Christine Reuter. Ze liet zich inspireren door een reis door Mexico, Acapulco is een stad aan de Mexicaanse westkust. De vormen doen denken aan aztekenvormen, de kleuren, oranje, blauw, geel, waren zeer typerend voor de flower power tijd, if you go to san Francisco, volkswagen kevers met bloemen beplakt, Woodstock, Acapulco sluit er naadloos bij aan.

Ondanks dat het decor zeer typerend is voor een tijd, grens sixties seventies, heeft Villeroy en Boch toch het decor 40 jaar gebruikt, op verschillende vormen, het strakke hoekige Milano, het wat rondere Roma en het trendy new wave.

Ik houd van tijdtyperend design, het is per definitie baanbrekend geweest, niets in vormgeving is zo saai als tijdloos design. Acapulco heeft dus helemaal mijn zegen.

Wat het gerespecteerde Villeroy en Boch vast niet wist is dat in de jaren 60 Acapulco “slang”, straattaal, was voor goede wiet. Of mevrouw Reuter dat ook niet wist, ik waag het te betwijfelen.

Ze moet toch ergens haar inspiratie vandaan gehaald hebben.

Villeroy en Boch is volgens mij net failliet gegaan, slachtoffer van de kredietcrisis, ook voor deze westerse aardewerkfabriek is uiteindelijk het doek gevallen, 40 jaar na de val van de Nederlands aardewerk industrie, al met al toch nog heel knap.

Pagina

Het mooiste wat goedewaagen gemaakt heeft is de INCA serie, ontwerp Willem van Norden.

Bovenstaande vaas is een voorbeeld, niet alleen ontworpen maar ook gemaakt door van Norden, herkenbaar aan het monogram N met een streepje links onder.