Wim Rietveld, Gispen

Als je de zoon van Gerrit Rietveld bent dan doe je er goed aan om arts te worden, of trambestuurder, of kraanmachinist, het doet er niet toe wat, maar geen ontwerper.

Hoe kruip je uit de schaduw van je pa, bestaat er strakker dan strak, basaler dan basaal? Kan een zoon van Mondriaan nog iets anders doen dan een leeg doek ophangen, kan een zoon van Rietveld nog iets anders doen dan op de grond gaan zitten?

Toch is Wim Rietveld, Gerrits jongste zoon, ontwerper geworden. Hij had een tegenbeweging kunnen leiden, zoals bijvoorbeeld Memphis uit de jaren 80, het strakke beu, bewust veel krullen en gekkigheid, bewust alles behalve primaire kleuren, maar nee, het was een trouw zoon van pa, de pubertijd blijkbaar overgeslagen, strak, helder, efficient, calvinistisch.

Wim Rietveld was wel meer een industrieel designer dan pa. Wat is een industrieel designer?

De term wordt veel gebruikt. Een industrieel designer ontwerpt industriele produkten, treinen, lantaarnpalen, kantinestoelen, fabriekshallen waar het om draagkracht, stroomlijn, duurzaamheid en prijs te doen is. Het maakt industrieel ontwerp een broertje van design, goed ontwerp zoals dat in de jaren 50 heette.

Industrieel design is op dit moment populair, fabriekslampen, raderen, katrollen, oliedrums, noem maar op. Wim Rietveld is ook gezocht. Hij heeft ook voor de kleine woning ontworpen, stoelen tafeltjes, lampen. Wat ik wel bij Rietveld mis is een heel klein beetje meer sjeu, zoals Eames wel heeft. Rietveld gaat wel heel erg uit van de functie, Eames, in het bijzonder Ray, was toch wat meer kunstenaar. Rietveld had ook een Ray Kaiser moeten trouwen voor echt internationale allure.

Zijn bekendste lamp is de Panama lamp, lijkend op een panama hoed. Eigenlijk een lamp voor boven de tekentafel, de kap kan niet draaien. Typerend is het rode stelsleuteltje  bij het lichtknopje. In de lamp hoort een plastic kapje, een diffuser, dit plastic kapje zat te dicht op de gloeilamp waardoor ze vrijwel allemaal verbrand zijn. De kameleon in Goes verkoopt replica’s.

Op de foto’s een set voor gispen, tafel met linoleum blad en 4 stoelen. De knoppen op de rug met daartussen rubber is afgekeken van Eames. Verder de panama lamp en een kast van Cordemeijer gebaseerd op ontwerpen van Rietveld.

Prijzen, de kleine zitstoeltjes zijn te goedkoop te krijgen, circa 50 per stuk, heel makkelijk te bekleden.

Tafel en 4 stoelen als op de foto: ik vraag er 475 voor.

Panamalamp staand 550, aan de muur 325, mits in goede vintage staat.

Bij Saarinen en hierboven heb ik al de naam Eames genoemd, Charles Eames en zijn vrouw Ray Kaiser horen bij de belangrijkste amerikaanse ontwerpers van de vorige eeuw, wellicht de belangrijkste. Dat komt omdat ze hielden van experimenteren, grenzen verleggen, Charles meer technisch, Ray meer kunstenares.

Midden jaren 40 gingen ze plywood gebruiken, het lukte hen 1 plaat in verschillende richtingen te buigen. Het leverde prachtige stoelen op, eenvoudig, mooi, zuiver van vorm, ze kregen afkortingen als naam, DCM, dinner chair metal, LCW, lounge chair wood, Ctm, coffee table metal enzovoort.

Daarnaast werd er met draadstoelen geexperimenteerd, vervolgens in de jaren 50 met glasfiber, de sideshalls, dan de alluminiumserie eind jaren 50, en de lounge chair waarvan in de jaren 60 en 70 elke directeur er 1 moest hebben. Die laatste in mijn ogen protserige stoel is eigenlijk een vreemde eend in de bijt, staat haaks op de haast serene ontwerpen als de LCM. Ik kan me niet indenken dat Eames daar gelukkig mee was. De overige ontwerpen zijn design pur sang, nieuwe materialen, ingetogen, functioneel, mooi.

De stoelen werden en worden gemaakt bij Herman Miller, in Zeeland, niet Zeeland Nederland maar Zeeland Michigan. In licensie ook door Vitra en jammer genoeg ook door veel bedrijfjes in China en Italie.

Of jammer genoeg, het is eigenlijk wat Eames wilde, mooi ontwerp voor weing voor iedereen, en de prijzen van Miller en Vitra kunnen we niet weinig noemen, hoewel het valt wel mee met die lage dollar. Het mooist zijn de Miller stoelen uit de tijd, jaren 50, waar de vintage gloed over ligt, in het bijzonder de plywood en fiberglas stoelen.

Het echtpaar Eames heeft veel ontworpen, al het denkbare meubilair,  huizen, hun eigen huis is een mijlpaal in d architectuur, stoffen, films gemaakt, zeer hardwerkend koppel.

● Wim Rietveld

● Eames

Pagina

1

3

2

Pagina

1

3

2

Charles Eames

LCM: lounch chair metal

Side shell bureaustoel.