speelgoed

De Noorse fabriek Tomte, Noors voor dwerg, miniatuur
dus, produceerde vanaf eind jaren 50 vinyl auto’s. Als
mallen werden Dinky toys en Gorgi toys gebruikt.
Je hebt ze in twee maten, ongeveer 1:18 en 1:43, het
laatste is de Dinky toy grootte. Je hebt ze in het blauw,
groen, doorgaans het zeldzaamst, geel en rood.
De waarde is niet hoog, er zijn er honderdduizenden
gemaakt en slijten deden ze niet. Waarde is tussen de 2
en 10 euro maar veel vaker 2 als 10.
Uitzondering zijn de veel grotere 1:18 auto’s die zijn
tussen de 10 en ongeveer 50 euro. Maar er is baas boven
baas, de Tomte op de foto, een VW pick up met twee
mannetjes er in, essentieel, die ongeveer 400 euro waard is. Het toppertje uit stavanger.
Zoals zo vaak geven de Noren zelf de hoogste prijzen, op zoek naar hun verleden.

Het Duitse Schuco was een gerenommeerde speelgoed fabriek, gespecialiseerd in blik en opwind speelgoed. Hoewel ze al speelgoed maakten in het begin van de 20ste eeuw concentreer ik me hier op Schuco Varianto, dit is gemaakt van 1951 tot 1966. Het waren opwind autootjes of autootjes op batterij die over veren reden. Die veren waren vergelijkbaar met trein rails alleen waren de mogelijkheden veel groter. Onder de auto zit een middelste wiel die je op de veer zet. Je windt de auto op en gaan met die banaan, er zit ook een snelheidsregel palletje op. Het is ook mogelijk om de Varianto’s uit de hand te besturen. Er zijn een stuk of tien autotypen, de limousine, de cabriolet, de station, bus, vrachtwagen, kever, zowel de politie als burger uitvoering, brandweerauto en dergelijke. Verder zijn er een aantal prachtige accessoires, benzinestations, cafetaria, tolhuisje en stoplichten, doorgaans ook van blik.
De auto’s zijn makkelijk te herkennen want er staat altijd Schuco onder, doorgaans made in western Germany of made in the US zone of Germany. Verder zien ze er wat barok uit, Gotham city achtig ( Batman), als de audi TT die ongetwijfeld ook een beetje door Schuco is geïnspireerd. De Duitse ontwerpers kennen ze allemaal uit hun jeugd of de jeugd van hun vader.
Prijzen variëren sterk, de auto’s heten niet voor niets Varianto. Als de staat goed is beginnen we met 30 euro voor de rode limousine of de blauwe lasto. De cabriolet's zijn het duurst, rond de 100 euro. Maar een olijfgroene limo levert ook veel op. De autootjes zijn gemaakt in allerlei kleurtjes waarvan de 1 zeldzamer is dan de ander.
Accessoires beginnen met 50 euro, daarnaast zijn er giftsets, prijzen zijn zeer variabel, zitten er autootjes in dan wordt het optellen.
Het is een leuk verzamelobject maar aan de prijs. Ga voor de opwindautootjes, niet voor die op batterijen.

Als u leuke aanvullende informatie heeft over de ontwerper, de fabriek of het ontwerp, mail me dan of schrijf het in het gasten boek, kan ik het verwerken en gaat de kennis niet verloren. Ook andere opmerkingen lezen we graag terug in het gastenboek.

Dinky toys is een verzamelnaam geworden voor kleine 1:43 schaal autootje's. Bij echte Dinky toys staat Dinky toy aan de onderkant vaak met een nummer. Verder made in England of made in France. De eerste Dinky toys kwamen in 1930 op de markt, gemaakt door Frank Hornby, toen al een legende door meccano, waanzinnig populair in de eerste helft van de 20ste eeuw, en de Hornby treinen. Dinky toys waren oorspronkelijk bedoeld voor bij die treinen.
Voor de oorlog hadden de Dinky toys geen bodemplaat, na de oorlog wel, gepopnageld.
Dinky toys van voor de oorlog zijn zeldzaam, het overgrote deel van de Dinkies die u tegenkomt zijn uit de jaren 50 en 60. Dinky toys, op de allereerste na, zijn gemaakt van zamak, voornamelijk zink met een beetje aluminium, magnesium en koper. Ze zijn zo populair doordat het heel getrouwe en zorgvuldige replica’s zijn van de echte auto’s.
Behalve autootje's heb je ook straatmeubilair, lantaarnpalen, verkeersborden, benzinepompen, poppetjes, telefooncel, noem maar op. Eerst zijn ze sober later komt er meer overdaad aan, plastic ramen, vering, deurtjes die open kunnen en meer van die fratsen.
De waarde van Dinky toys wordt overschat. Alles hangt
af van de staat. Goede staat is gemiddeld tot max
40 euro, en vanaf daar gaat het snel naar beneden.
Nieuwstaat in doos doet het dubbele, maar er zijn veel
replica doosjes. Het gaat dan om de modellen na de
oorlog tot ongeveer 1965.
Daarna wordt het minder waard, en in de jaren 70 is er
een hoop gekwakkel en het eind van Dinky toys. Er zijn
er heel veel gemaakt, maar productie aantallen zijn er
niet. Er zijn ook door marktplaats nog veel op de markt,
en het zijn vooral de ouderen die de auto’s uit hun jeugd
verzamelen dus prijzen dalen en zijn al hard aan het dalen!!

Tekno is een in 1928 opgerichte Deense miniaturen fabriek, ze maakten en
maken autootjes in een schaal van 1;50. Oorspronkelijk bedoeld als speelgoed, de laatste pak weg 35 jaar zijn ze over gegaan op het maken van vrachtwagens als collectibles en ook wel als promotiemateriaal. Geliefd bij de vele vrachtwagenchauffeurs die ons land rijk is, helaas niet bij mij.
Ik houd van de oude Tekno’s bedoeld als speelgoed. Op de 1 of andere manier leuker dan Dinky Toy, misschien door de onderkant waar je de aandrijfas nog ziet, anders dan het standaard Dinky plaatje. Tekno’s zijn wat kwetsbaarder bijvoorbeeld omdat de koplampen er nog wel eens uitvallen. Op de foto een MG A met het mooie Tekno doosje en daarnaast een roman holiday Vespa scooter, je zou Gregory Peck en Audrey Hepburn er zo weer op zien zitten. Ook de Vespa, wesp, is van Tekno.
Prijzen van goede oude Tekno’s liggen wat hoger dan
die van Dinkies.
De hedendaagse Tekno vrachtwagens hebben soms
verbazingwekkend hoge prijzen, afhankelijk van het
bedrijf. Gezocht is bijvoorbeeld de Puul garnalenpel
vrachtwagen.
Ja ja ik vind het ook onbegrijpelijk.

LION toys, de nederlandse dinky.

In 1946 werd door Arie van Leeuwen, what’s in the name, Lion Toys opgericht.

De eerste jaren maakte men HO en O rails van blik. Toen de Duitsers dit langzaam maar zeker weer zelf gingen doen schakelde Arie midden jaren 50 over op autootjes in Dinky 1 : 48 formaat.

Arie probeerde modellen te maken van veel voorkomende auto’s die er nog niet waren, de kever, het zogenaamde ovaaltje, de renault 4, de oude, niet het vierkante model, DKW en dergelijke. Maar al snel maakten de bekende fabrieken ook die modellen en ging Arie zich vooral concentreren op DAF, zowel de personenauto’s als de vrachtwagens. Daarnaast maakte hij promotiemateriaal voor bedrijven, bijvoorbeeld van Gend en Loos.

De eerste DAF vrachtauto’s, bijvoorbeeld de A50, zijn erg mooie modellen, net als de torpedo. Later zijn ze weer in productie genomen, de oudere zijn van de nieuwere te onderscheiden door de plastic binnenkant van de wielen bij de nieuwere.

Arie was een goede mallenmaker, zijn auto’s waren getrouwe kopien, verder had hij de beschikking over een goede spuitgiet machine in Nistelrode wat uiteindelijk kwalitatief prima autootjes opleverde. Net als de dinkies waren de modellen van ZAMAK, voornamelijk Zink met Alluminium, MAgensium en Koper, er zit dus geen ijzer of lood in wat ook wel gedacht wordt.

Lion toys bestaat nog steeds, de fabriek staat in Uden, en nog steeds maken ze vooral DAF vrachtwagens, voornamelijk promotiemateriaal voor bedrijven, vergelijk Tekno.

Mijn voorkeur gaat natuurlijk uit naar de oudjes, waar Arie zelf de mallen van heeft gemaakt en waar de bandjes door mevrouw Dora Verhoeven er persoonlijk zijn op gezet. In die tijd was het ook nog wel speelgoed, hoewel Lion Toys altijd verzamelaars heeft getrokken, maar het was toch ook Arie zijn bedoeling dat er mee gespeeld werd, zie ook de vrolijke kinderkleuren.

De huidige Lion Cars zijn auto’s die nog maar zelden uit de doos komen.

NAAR BOVEN

Ado speelgoed

De naam die er bij hoort is Ko Verzuu, inspiratiebron is de Stijl. Rietveld, van der Leck, Doesburg Mondriaan en consorten vormden deze stroming in de jaren 20.

Er is altijd een strijd tussen hoe speelgoed er uit moet zien, volwassenen vinden zoals het ado speelgoed, eenvoudig, kleurrijk opdat het kind zelf met fantasie de details kan invullen.

Kinderen zelf kiezen altijd voor een miniatuurwerkelijkheid, of het nu om barbies of om dinkies gaat.

Ado is oorspronkelijk gemaakt door TBC patienten, Arbeid Door Onvolwaardigen, in Berg en Bosch in Apeldoorn, therapie was dat wat nu nog vaak de therapie is : rust reinheid regelmaat. En overzichtelijke werkjes in de werkplaats, speelgoed maken wat in de betere en duurdere winkels werd verkocht.

Op de foto een blokkendoos, een blokkentoren en een auto van ado.

Je ziet direct waarom het speelgoed cultstatus heeft verworven, kleurrijk, mooi vorm gegeven, veel primaire kleuren. Zeker in die tijd van bruin eiken en rijkelijk gedecoreerde kasten heel bijzonder. Het is duur, een blokkentoren 300 euro, auto’s 150 tot 1000 euro.

Tip voor de minder kapitaalkrachtigen: ambi toys uit de jaren 90, ook hollands, volgens dezelfde Piet Mondriaan principes gemaakt, doorgaans 1 euro per stuk.

Coda in apeldoorn heeft een fantastische verzameling ado.

De blokkentoren op de foto is niet gemerkt maar wel van ado. Je kunt het herkennen aan de kleuren, exact dezelfde kleuren als van de gemerkte blokkendoos, al lijkt het groen op de foto anders, verder zijn de afgekapte hoekjes kenmerkend voor een vroege ado blokkentoren en hij is op de ado manier gemaakt, vierkantjes plakken en ondersteunen met een spijkertje en niet bijvoorbeeld getande verbindingen.

Ik heb wel eens gehoord dat deze torens uit het Montessori onderwijs komen.

De blokken van de blokkentoren links op de foto zijn wel gemerkt, ik denk van een latere periode, de hoekjes zijn niet afgekapt. Het multiplex is wat dunner dan van de middelste toren, het geheel oogt wat moderner dan de archaische toren in het midden.